Fark Araçta Değil!
Aynı yapay zekâ araçlarını kullanan insanlar neden tamamen farklı sonuçlar alıyor? Çünkü fark çoğu zaman araçta değil; deneme biçiminde, birlikte öğrenme ortamında ve araçla düşünme becerisinde. Kurumlar için asıl mesele “Hangi modeli alalım?” değil, “İnsanlarımız bu araçla nasıl düşünecek?”
Öğrencilerle ve profesyonellerle yaptığım yapay zekâ sohbetlerinde hep iki tepkiyle karşılaşıyorum.
İlki: "Hocam deniyoruz ama olmuyor, işe yaramıyor."
İkincisi: "Bu, çalışma biçimimizi kökten değiştiriyor."
Üstelik ikisi de aynı araçları kullanıyor.
Bu iki profili uzun süre izledim. Aradaki fark yetenek değil, yaklaşım. "İşe yaramıyor" diyenler bir kez soruyor; cevap tam istediği gibi gelmeyince konuyu kapatıyor. Diğerleri soruyu adım adım geliştiriyor: Ne işe yaradığını da konuşuyor, ne işe yaramadığını da. Deneme-yanılmayı süreç olarak görüyor.
Fark araçta değil. Fark, araçla nasıl düşündüğünüzde.
Peki bu düşünme biçimi nereden geliyor? Bir kısmı merak, evet. Ama gördüğüm asıl belirleyici şu: İyi kullananların etrafında konuşan bir çevre var. Deneyimini paylaşan, birbirinden öğrenen, birlikte deneyen insanlar. "Olmuyor" diyenlerin çoğu ise bu süreci tek başına yaşıyor.
Kurumlar bunu kaçırıyor çünkü soruyu yanlış yerden kuruyor.
Kurumlar yapay zekâyı genellikle iki soruya sıkıştırıyor: "Hangi aracı alalım?" ve "Kimler kullansın?"
Oysa asıl sorular şunlar:
Çalışanlarım bu araçla nasıl düşüneceklerini biliyor mu?
Birbirlerinden öğrenebilecekleri güvenli bir ortam var mı?
İnsanlara yapay zekayla çalışmalarında yardım ederken farkı yaratan üç şey görüyorum. Üçü de yöneticinin ya da eğitmenin elinde:
- Ekibinizin ya da öğrencilerinizin ilk denemeden sonra kesin hüküm vermesine izin vermeyin.
"İşe yaramıyor" cümlesi neredeyse her zaman ilk cevaptan sonra kuruluyor. İlk cevabın taslak olduğunu, soruyu geliştirmenin de işin parçası olduğunu siz söyleyin; yoksa kimse söylemiyor.
- Kimseyi bu deneyimle yalnız bırakmayın.
Ne işe yaradığının da, neyin ters gittiğinin de konuşulduğu bir ortam kurun.
- Araca değil, araçla düşünme becerisine yatırım yapın.
En iyi modeli almak en iyi sonucu garantilemez; sonucu, doğru soruyu, doğru biçimde soran insan üretir.
Sizin kurumunuzda "olmuyor" diyenler bunu kime söylüyor?